Rigoletto – de ‘Gateway Opera’

Op 9 mei gaat Verdi’s Rigoletto bij de Nationale Opera in première, wat mij betreft de perfecte ‘Gateway Opera’ tot de rest van het muzikale genre.

Door: Daniël Meis
Beeld: Clärchen & Matthias Baus

Als liefhebber van opera’s word je zo nu en dan door een enthousiaste vriend of vriendin gevraagd welke opera nou een goede introductie zou zijn. Deze ogenschijnlijk onschuldige verzoeken zijn een waar mijnenveld. Het gevaar bestaat namelijk dat vanwege je jarenlange liefhebberij en zorgvuldig ontwikkelde smaak je door de bomen het bos niet meer ziet en een totaal onmogelijke Franse barokopera of ellenlang Duits muziekdrama aanraadt. Dit alles met als resultaat dat a) de vriendschap in gevaar komt omdat je de vriend of vriendin in kwestie een gruwelijke avond hebt bezorgd en b) je muzieksmaak ernstig in twijfel wordt getrokken. In tegenstelling tot Atys van Lully of Wagners Götterdämmerung is Rigoletto van Verdi een meer dan veilige keuze voor een eerste bezoek aan de opera.

De opera gaat over de hofnar Rigoletto die zonder het te weten de dood van zijn eigen dochter veroorzaakt. Aangrijpende muziek, een hartverscheurend verhaal met een tragisch einde, een underdog als held en als klap op de vuurpijl ‘La donna é mobile’ -één van de beroemdste aria’s ooit- zorgen ervoor dat succes bijna wordt gegarandeerd.

Lisette Oropesa (Gilda)
Lisette Oropesa (Gilda)

Rigoletto ging op 11 maart 1851 in Venetië in première. Op dat moment was Italië slechts een geografisch begrip en opgedeeld in diverse landen en stadsstaten waaronder Venetië dat onder Oostenrijks bewind stond. Verdi was actief in de Risorgimento die streefde naar de eenwording van Italië en schreef meerdere stukken die door de nationalistische beweging werden geadopteerd. De opera Rigoletto is gebaseerd op Victor Hugo’s toneelstuk ‘Le Roi s’amuse’ maar werd vanwege de censuur zodanig gewijzigd dat de handeling niet meer plaatsvond aan het Franse hof maar in het hertogelijk paleis van Mantua. Elke vorm van kritiek op vorsten werd in het postrevolutionaire Europa dat nauwelijks was bijgekomen van 1789 en 1848 gezien als kritiek op regeringen zelf. Aangezien de Gonzaga familie die over Mantua heerste recent was uitgestorven zag men dit als een veilige keuze hoewel de Venetiaanse pers de componist na de première vermanend wees op het risico dat er nog wel eens verwanten van het hertogelijk huis in leven konden zijn. Uiteindelijk bleek de censuur een geluk bij een ongeluk want vanwege de verplichte veranderingen werd de opera een stuk spannender dan het toneelstuk waarop het was gebaseerd.

Rigoletto is van 9 mei tot en met 5 juni 2017 te zien bij de Nationale Opera, bestel hier je kaarten.

albert

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *