Reunited and it feels so good

Vanaf zaterdag 7 oktober 2017 is een topselectie van Hollandse Meesters uit de collectie van de Hermitage in St.-Petersburg te zien in de Amsterdamse Hermitage. Dit is een absolute, niet te missen buitenkans om 63 hoogtepunten uit de Nederlandse schilderkunst te ontmoeten.

Door: Daniël Meis

Ter Borch Glas limonade
Gerard ter Borch, Glas limonade, 1660-1670, © State Hermitage Museum, St.-Petersburg

Hollanders in de Hermitage
Hoewel Peter de Grote reeds op 25 jarige leeftijd zijn eerste Rembrandt aanschafte, was het Catherina de Grote die ervoor zorgde dat de keizerlijke collectie Hollandse Meesters er één van wereldfaam werd. Tot medio 18de eeuw was het redelijk gebruikelijk voor Russische tsaren om in het westen via diplomaten kunst te kopen maar dat veranderde toen Catherina door middel van een staatsgreep -waarbij haar man op onfortuinlijke wijze om het leven kwam- in 1762 op de troon belandde. Om haar regime aanzien te geven wilde ze een prestigieuze kunstverzameling voor haar paleizen paleis en ging ze al snel over tot het ‘en bloc’ opkopen van collecties. Daarvoor had de tsarina op permanente basis agenten in Europa rondstruinen die bij overlijdens en faillissementen van verzamelaars ervoor moesten zorgen dat de beste stukken linearecta naar St.-Petersburg werden verscheept. Dat dit niet geheel zonder risico was bewijst de schipbreuk die de Vrouw Maria voor de Finse kust op weg naar Rusland leed. Hierbij ging een reeks net aangekochte schilderijen uit de vermaarde collectie van de Amsterdamse destillateur en kunstverzamelaar Gerrit Braamcamp verloren. 

Bloemaert
Landschap met de profeet Elia – Abraham Bloemaert

Biljartzaal
Desalniettemin groeide de collectie zeventiende-eeuwse Hollandse Meesters dusdanig dat er een speciale ruimte werd ingericht voor 59 werken waarvan men dacht dat ze van Rembrandt waren. Deze ruimte werd overigens de biljartzaal genoemd omdat de tsarina er graag biljart speelde. Ook haar opvolgers, met name Alexander I en Nicolaas I, zorgden ervoor dat de verzameling Hollandse schilderijen bleef groeien met als noemenswaardige aankoop een deel van de collectie van de overleden koning Willem II van Nederland wiens weduwe Anna Paulowna de zus van de tsaar was. In de loop van de negentiende eeuw veranderde de Hermitage gedeeltelijk van een paleis in een museum en na de Russische Revolutie werd een deel van de collectie waaronder een aantal Hollandse Meesters verkocht om de kersverse Sovjet-Unie mede te financieren. Op deze wijze belandde bijvoorbeeld ‘De Vaandeldrager’ van Thomas de Keyser, het favoriete schilderij van Catharina’s zoon Paul I dat ook op deze tentoonstelling te zien is, in de collectie van het Mauritshuis.

Unboxing Rembrandt

Terug in Nederland
De tentoonstelling ‘Hollandse Meesters uit de Hermitage. Oogappels van de Tsaren’ is een buitenkans om 63 hoogtepunten –waaronder 6 Rembrandts, 4 werken van Gerard Dou, een Frans Hals, ‘De Nieuwmarkt in Amsterdam’ van Van der Helst, een Gerard ter Borch etc. etc.- uit de Hollandse collectie van de Russische Hermitage in het echt te bewonderen. Niet alleen omdat het hier om schilderijen gaat waarvoor je anders naar Rusland moet afreizen maar ook omdat ze in Amsterdam werkelijk prachtig uitkomen. Dit is te danken aan de setting die is gecreëerd. In plaats van reusachtige zalen die onderdeel vormen van een nog reusachtiger paleizencomplex zorgen hier intieme ruimtes die een sobere welvaart uitstralen voor een context die de werken -ooit geschilderd voor de gegoede burgerij en niet voor vorsten en prelaten- doen schitteren.

De tentoonstelling ‘Hollandse Meesters uit de Hermitage. Oogappels van de Tsaren’ is van 7 oktober 2017 tot en met 27 mei 2018 te zien in de Hermitage Amsterdam, Amstel 51 te Amsterdam. Om lange wachttijden te voorkomen, is het aan te raden om op voorhand online kaarten te bestellen.

hermitage_amsterdam-algemeen (4)
Photocredits: Janiek Dam

 

Mister Cocktail

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *