Herontdekt: Brandy de Jerez

Brandy is één van de minder bekende soorten gedistilleerd die je vast wel eens ergens in een slijter hebt gezien. Toch zijn er een paar soorten die je ongetwijfeld vaker in je glas hebt gehad dan je zou vermoeden. Denk aan Cognac, Armagnac en Pisco bijvoorbeeld. Brandy is namelijk een distillaat op basis van druiven. Uit Spanje komt Carlos I – Brandy de Jerez, en daar is iets bijzonders mee.

Door Albert van Beeck Calkoen

7_Bodegas_Osborne_de_el_Puerto_de_Santa_Maria

De streek Jerez de la Frontera draait met name rondom sherry. Of eigenlijk: draait helemaal rondom sherry. Uitsluitend in dit gebied mag namelijk deze wijn worden gemaakt en dat wordt al gedaan sinds ruim vóór de geboorte van Christus. Zelfs tijdens de bezetting door de Moren werd de productie voortgezet. Er waren immers Nederlanders die dit maar al te graag wilden kopen om als basis te dienen voor fruitlikeuren. De naam brandewijn komt hier dan ook vandaan en dit is dan weer waar de Engelse verbastering brandy vandaan komt. Net zoals dat Sherry een verbastering is van Jerez (en Gin van Genever, als we toch bezig zijn). Deze kennis van distilleren vloeide uiteindelijk terug naar Spanje, waar ook druiven werden gedistilleerd. Hiermee wordt Brandy de Jerez gemaakt. Eén van de weinige soorten brandy die een Protected Designation of Origin (PDO) heeft, de meest stringente bepaling voor productie en herkomst van een product. Dit houdt in dat het hele product in die regio is gemaakt, samengesteld en verpakt.

Bodegas-Osborne

En voor deze Carlos I was vorige week Rocio Osborne, 6e generatie van deze beroemde sherrymaker,  in Amsterdam. Door zelf het verhaal te vertellen van haar familie wilde ze bij de aanwezigen de kennis over deze iets vergeten drank weer opvijzelen. Broodnodig, want ondergetekende was weliswaar 3 jaar geleden in Jerez, enige brandies heb ik daar niet gedronken. Afijn, het bekende verhaal van Mozes en de berg. En zo kregen we in Hotel V op de Fizeaustraat te Amsterdam een heerlijke tasting van hun Solera Gran Reserva range, bestaande uit Carlos I brandy, Imperial X.O., Amontillado en Pedro Ximenez. Deze laatste twee zijn een speciale uitgave èn gelimiteerd op 6.000 flessen wereldwijd en bovendien voor het eerst te proeven in Nederland. Lucky us!

Het verhaal van Thomas Osborne begint in 1772 en is daarmee een van de oudst nog steeds operationele bedrijven ter wereld. In 1889 vindt een cellar master een aantal vaten, met daarin een drank die zo geweldig smaakte dat deze in hun ogen de wereld kan veroveren. Besloten wordt om zelf ook brandy te gaan maken, welke vernoemd wordt naar Carlos I, Koning van Spanje tussen 1519 tot 1556, maar ook van de Holy Roman Empire, Duitsland en Italië. Net als sherry krijgt deze brandy de appellatie van origine (PDO), wat inhoudt dat de druiven die gebruikt worden afkomstig moeten zijn uit de regio onder Jerez de la Frontera (maak een denkbeeldige driehoek tussen deze stad, El Puerte de Santa Maria en Sanlúcar de Barrameda), hier gefermenteerd en gedistilleerd moeten worden en hier op vat dienen te worden gerijpt, geblend en gebotteld). 

capture

Voor de Solera Gran Reserva range geldt dat deze gerijpt is op Oloroso vaten, m.u.v. de PX. De X.O. en de Amontillado hebben daarnaast nog een rijping gekregen op vaten van de gelijknamige sherry. Deze vaten zijn minimaal 40 jaar in gebruik geweest in dit Solera Amontillado de Honda systeem, wat overigens bedacht is in 1857. De Pedro Ximénez (PX) heeft een volledige rijping op de vaten uit het gelijknamige PX Viejo Solera systeem ondergaan. Het mooie van een solera systeem is dat altijd een deel van de drank in de vaten achterblijft. Zodoende zit er in theorie (maar ook in de praktijk) altijd een (heel) klein deel drank in dat afkomstig is van de allereerste batch die ooit in het vat is gegaan. Het werkt alsvolgt: de jongste distillaten (Holendas) hebben tijd nodig om tot rust en rijping te komen en te mengen met de oudere delen. De 3 lagen vaten worden in volgorde van ouderdom voor een deel geleegd, te beginnen met de Solera (die ligt het dichtst bij de grond, vandaar de naam). Vervolgens wordt vanuit de laag erboven, 1* Criadera, de Solera weer bijgevuld. Dat proces wordt ook herhaald voor de laag erboven (2* Criadera). En dat gaat oneindig door. Vandaar ook dat je nooit een leeftijdsaanduiding kan geven aan drank dat gerijpt is via een solera systeem.

De vaten die gebruikt worden zijn altijd gemaakt van Amerikaans eiken en dienen ervoor te zijn gebruikt voor het maken van sherry. Hierin geldt een minimum van 2 jaar, maar je kan je voorstellen dat er een enorm verschil in kwaliteit is tussen vaten waar 2 jaar sherry in heeft gezeten en vaten waar 40 jaar of langer sherry in heeft gelegen. Carlos I gebruikt vaten uit hun eigen bodega’s, en allen met een minimale voorgeschiedenis van 20 jaar. Hierdoor komt het karakter van de verschillende vaten nòg beter naar voren in de brandy’s en dat verschil, mijn waarde lezer, is wat je in huis wilt hebben. Overigens zijn alle brandy’s uit de Solera Gran Reserva Range vervaardigd van de Airén druif en gedistilleerd met een traditionele Alquitaras, een koperen ketel in de stijl van Moren.

Carlo I – Brandy de Jerez
Gerijpt op ex-Oloroso vaten met een licht gehalte suiker van 9 gram per liter, afkomstig van de sherry. De neus is vol met veel vanille en cacao, smaken die ook in de mond duidelijk naar voren komen, samen met vijgen en notige smaken. Die laatste zijn een duidelijke indicatie van het vat waarin deze brandy heeft gerijpt.

Carlos I – Amontillado
Deze brandies, gelimiteerd op slechts 6.000 flessen dus, heeft een eerste rijping op ex-Oloroso vaten ondergaan en daarna een finish op ex-Amontillado vaten. Zoals ik eerder aangaf is dit laatste systeem de absolute top in sherry-land. Bij dit systeem dient elke stap van het proces te worden bijgewoond en vastegelegd door de Consejo Regulador, dit om te voorkomen dat er kan worden gesjoemeld op wat voor manier dan ook. Want dat is natuurlijk in het verleden veel gebeurd met sherry, vandaar het nu wat minder goede imago van deze toch echt hele mooie wijn.
Dit is een wel heel bijzonder distillaat, ik kan niet anders zeggen. Met een licht zoutig en mineralig karakter, bovenop de kenmerkende notige tonen van Oloroso en amandel van Amontillado.

Carlos I – Pedro Ximénez
De PX sherry bevat maar liefst 400 gram suiker per liter en ja, daar kun je dus behoorlijk wat van terugvinden in deze brandy. Dit is ook weer zo’n smaakexplosie, die begint met veel fruit, rozijnen en noten en dan doorloopt in geroosterde cacao en zoethout. 

Carlos I – X.O. Imperial Brandy
Ook deze brandy is deels gerijpt op ex-Amontillado vaten en die complexiteit vertaalt zich in een werkelijk subliem distillaat. Hier vind je tonen van crème brulée, gebrande koffie, hazelnoot, vijgen en gedroogd fruit.

20180705_155559

Mister Cocktail

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *