From Bayreuth with love

Geen enkele componist was en is zo omringd door controverse als Richard Wagner. Zijn laatste opera, Parsifal, is vanaf volgende week weer in Amsterdam bij de Nationale Opera te zien. Als het aan Wagner had gelegen was dit nooit gebeurd.

Tekst: Daniël Meis
Foto’s: Ruth Walz voor De Nationale Opera

16-12-02-parsifal-ii

Het was Wagners bedoeling dat Parsifal uitsluitend zou worden opgevoerd in zijn eigen theater in Bayreuth en zoals wel vaker gebeurt met dingen die moeilijk te krijgen zijn, nam reputatie van de opera al snel mythische proporties aan. Dit ging goed tot 1903 toen de Metropolitan Opera in New York bedacht dat het auteursrecht op Parsifal niet gold in Amerika. Tevens kon men moeilijk van Amerikanen verwachten om voor een enkele opera naar Bayreuth af te reizen. Met eclatant succes werd Parsifal in New York opgevoerd en er werd zelfs een Parsifal-tournee georganiseerd waarbij het werk -in het Engels!- alle belangrijke Amerikaanse steden aandeed. Daarna was het hek van de dam en volgden meerdere operahuizen. De eerste uitvoering in Europa buiten Bayreuth vond tot groot ongenoegen van Cosima, de weduwe van Wagner, in 1905 plaats in Amsterdam. In 1914 verliepen de auteursrechten definitief en werd de opera direct overal uitgevoerd.

Parsifal is gebaseerd op het middeleeuwse ‘Parzival’ van Wolfram von Eschenbach. Het nogal ingewikkelde verhaal draait om een jonge man, zoon van een graalridder, die verzeild raakt in de burcht waar de Heilige Graal bewaard wordt. Hij krijgt het aan de stok met een tovenaar, weerstaat verleidingspogingen en op het einde van de opera geneest hij de koning om vervolgens zelf koning te worden. Zoals wel vaker het geval is met opera hoef je het niet voor het verhaal te doen.

Op naar de muziek. Parsifal duur lang, echt lang –ongeveer vijf uur- maar kent tegelijkertijd vele muzikale beloningen. De magische prelude, de magnifieke muziek voor de graalprocessie in de eerste acte, de rijkelijk sensuele orkestratie die als omlijsting dient voor Kundry’s poging Parsifal te versieren, allemaal stuk voor stuk meesterlijk. Mijn favoriete moment komt pas op het einde wanneer Parsifal de koning geneest en vervolgens zelf tot koning wordt uitgeroepen. Ik krijg er na al die jaren nog steeds kippenvel van. Wat mij betreft had Rossini -die schreef dat Wagner mooie momenten maar afschuwelijke kwartieren had- volkomen ongelijk. Met andere woorden: trek je mooie pak of jurk aan, bestel alvast champagne voor beide pauzes en dompel je onder in Wagners muzikale wereld.

Parsifal is te zien bij de Nationale Opera van 6 tot en met 29 december 2016: http://www.operaballet.nl/nl/opera/2016-2017/voorstelling/parsifal

Ryan McKinny (Amfortas), Koor van de Nationale Opera
Ryan McKinny (Amfortas), Koor van de Nationale Opera
Mister Cocktail

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *